Ph Ăngghen đã từng viết trong tác phẩm Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước, về đại thể nhân loại đã chứng kiến cuộc cách mạng về giới có tính chất triệt để nhất trong lịch sử xã hội loài người đó là chuyển từ chế độ mẫu hệ sang chế độ phụ hệ. Trong xã hội có phân chia giai cấp, cùng với sự thống trị của giai cấp cầm quyền, phụ nữ đã từng bị xem như hàng hóa, nô lệ, công cụ, một tầng lớp bị áp bức… Nguyên nhân xâu xa của vấn đề này xuất phát từ kinh tế, từ quan hệ sản xuất đã quy định địa vị chính trị – xã hội của người phụ nữ trong gia đình nói riêng và trong xã hội nói chung. Chính vì lẽ đó, giải phóng phụ nữ đã trở thành yêu cầu đặt ra, thể hiện trình độ phát triển của xã hội.

Sinh thời, C. Mác và Ph.Ăngghen rất đồng tình với luận điểm nổi tiếng của Phuriê khi cho rằng: “trình độ giải phóng của phụ nữ là cái thước tự nhiên dùng để đo sự giải phóng”[1]. Cố nhiên, trong tư tưởng của các nhà kinh điển Mác- Lênin, giải phóng phụ nữ và phụ nữ tự giải phóng là không tách rời nhau. Suy rộng ra, câu nói ấy có nghĩa là giải phóng phụ nữ là thước đo trình độ phát triển của xã hội; mặt khác, bản thân phụ nữ phải có ý thức tự giải phóng chính mình.

Năm 1945, sau Cách mạng tháng Tám thành công, phụ nữ Việt Nam cùng với nam giới thật sự được giải phóng, về mặt chính trị họ trở thành người chủ của nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á. Trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra chính phủ lâm thời nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, lần đầu tiên người dân được thực hiện quyền làm chủ của mình, cũng là lần đầu tiên phụ nữ Việt Nam được đặt ngang hàng với nam giới, bình đẳng với nam giới về quyền chính trị, phụ nữ cũng có quyền tham gia vào đời sống chính trị, được pháp luật thừa nhận và bảo vệ quyền lợi về mọi mặt trong một xã hội mới – xã hội vừa thoát thai từ trong lòng xã hội cũ, mọi tư tưởng tàn dư vẫn còn mang đậm nét phong kiến.

Ngạn ngữ có câu “Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm”, trong gia đình, người phụ nữ có vị thế rất đặc biệt, là người gìn giữ hơi ấm của mỗi căn nhà và là người giữ ngọn lửa trong mỗi căn bếp. Họ không chỉ sẵn sàng chấp nhận đánh đổi sức khỏe, thanh xuân để mang nặng đẻ đau, mà còn tảo tần, nuôi nấng, yêu thương, vun vén, chu toàn cho chồng, cho con, chăm sóc mọi thành viên trong gia đình. Phụ nữ đảm đương vai trò của người mẹ, người vợ, người con, người bạn, người tri kỷ… trong các quan hệ gia đình. Họ như viên nam châm có sức hấp dẫn, gắn kết các thành viên trong gia đình, đóng vai trò hóa giải những mâu thuẫn, mềm mỏng trong các mối quan hệ, xây nên chiếc “tổ ấm” bình yên dưới mỗi mái nhà. Theo thời gian, có thể chuẩn mực về người phụ nữ xưa đã ít nhiều thay đổi, những lối tư duy phong kiến, áp đặt, lạc hậu, kìm kẹp sự phát triển nữ giới đã dần bị thay thế bởi sự du nhập của những tư tưởng tiến bộ như bình đẳng giới, bình quyền… nhưng những giá trị thuộc về thiêng chức của người phụ nữ trong gia đình vẫn không hề đổi thay.

Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước, người phụ nữ Việt Nam thể hiện khí chất “anh hùng, bất khuất”. Họ không chỉ giỏi việc nước, đảm việc nhà, sẵn sàng tăng gia sản xuất, xây dựng hậu phương vững chắc cho tiền tuyến, mà họ còn góp công sức của mình vào cách mạng giải phóng dân tộc, “giặc đến nhà đàn bà cũng đánh”, “còn cái lai quần, cũng đánh”, khắc họa nên hình ảnh của người phụ nữ Việt Nam mảnh mai, bé nhỏ nhưng đầy kiên cường trước gươm, dao, súng đạn của kẻ thù.

Khép lại những trang sử hào hùng rất đỗi tự hào, vẫn còn đó hình ảnh những người vợ, người mẹ chờ đợi trong hy vọng rằng chồng, con họ sau chiến thắng sẽ trở về, nhưng các anh đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường, thân thể của các anh đã hóa thân vào hình hài của tổ quốc. Những người phụ nữ, những người vợ, người mẹ Việt Nam anh hùng lại kiêng cường để nén tất cả đau thương, đi qua nỗi mất mát trống trải của thời gian mà tưởng chừng như không thể nào bù đắp được… . Đất nước nghiêng mình trước tượng đài của những người con đã khuất, nhưng tổ quốc càng tri ân biết bao trước sự hy sinh thầm lặng của các chị, các mẹ giữa thời bình.

Người phụ nữ Việt Nam trong thời đại nào cũng luôn phát huy tinh thần “Anh hùng – bất khuất – trung hậu – đảm đang”. Trong xã hội hiện đại ngày nay, người phụ nữ ngày càng thể hiện sự “tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang”, tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm của họ trong xây dựng quê hương đất nước. Cuộc cách mạng khoa học công nghệ làm cho trình độ lực lượng sản xuất phát triển, quan hệ sản xuất mới được thiết lập, phụ nữ ngày càng có nhiều cơ hội tiếp cận và tham gia sâu rộng vào các ngành, nghề, các thành phần kinh tế của đất nước. Cùng với nam giới, phụ nữ chiếm vị trí như đồng chủ thể của nền kinh tế, thể hiện năng lực quản lý, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học,… . Việt Nam đã có nữ tỷ phú đầu tiên, duy nhất trong danh sách tỷ phú thế giới năm 2023 được Forbes công bố; 20 nữ doanh nhân Việt Nam có sức ảnh hưởng lớn trong khu vực ASEAN; trong 588 ứng viên đạt chuẩn giáo sư, phó giáo sư năm 2023, có 12 nữ giáo sư, hằng trăm nữ phó giáo sư được công nhận. Những nỗ lực không ngừng của phụ nữ đã và đang góp phần khẳng định vị thế và uy tín của nữ giới trong nền kinh tế tri thức ngày nay.

Thời kỳ đổi mới, hội nhập và phát triển đang vẽ nên bức tranh với những gam màu sáng, trong đó, hình ảnh người phụ nữ được khắc họa không chỉ bằng trình độ học thức, năng lực tư duy độc lập, năng động sáng tạo trong hội nhập, trở thành cầu nối giao lưu tuyên truyền, quảng bá văn hóa Việt Nam đến bạn bè thế giới. Trên lĩnh vực chính trị, phụ nữ càng nhận thức đầy đủ và có trách nhiệm, tích cực chủ động thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân. Nữ cán bộ giữ cương vị lãnh đạo, quản lý ngày càng tăng về số lượng và chất lượng, chiếm tỷ lệ nhất định trong cơ cấu vị trí lãnh đạo ở các cơ quan, ban Đảng và Nhà nước từ cấp Trung ương đến cơ sở.

Phụ nữ Việt Nam duyên dáng tựa như những bông hoa mỏng manh, khoe sắc hương đang góp phần làm đẹp thêm cho chính mình, cho xã hội và cho cuộc đời. Tiếp tục phát huy tinh thần “tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang”, bằng sự nỗ lực không ngừng khẳng định mình, phụ nữ trong thời đại ngày nay có quyền tin tưởng và tự hào về truyền thống phụ nữ Việt Nam, viết tiếp những ước mơ, hoài bão và khát vọng về xây dựng một nước Việt Nam “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”./.

[1] C.Mác và Ph.Ăngghen (1995). Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H, t.19

<Hải An>