Có những vật không lớn về kích thước nhưng lại chứa đựng rất nhiều câu chuyện của một đời người. Với nhiều gia đình, cuốn sổ đỏ là một trong những thứ như thế. Đằng sau những sổ đỏ ấy thường là những năm tháng lao động, tích góp và vun đắp bền bỉ.

Nhưng rồi có lúc tôi tự hỏi: ngoài những cuốn “sổ đỏ” được cấp cho đất đai, liệu trong cuộc đời này còn có những cuốn “sổ đỏ” khác hay không?

Những cuốn sổ không được in trên giấy.

Không có dấu xác nhận.

Không thể mua bán hay chuyển nhượng.

Nhưng lại ghi nhận những giá trị mà mỗi con người để lại cho cộng đồng và cho đất nước.

Càng đi nhiều hơn, gặp nhiều hơn và chứng kiến nhiều câu chuyện đẹp trong cuộc sống, tôi càng tin rằng những cuốn “sổ đỏ” như thế thực sự tồn tại. Chúng được viết bằng những điều tốt đẹp mà con người để lại cho cuộc đời, cho cộng đồng và cho đất nước.

“Sổ đỏ” của ký ức và lòng yêu nước

Trong những chuyến đi đến các địa chỉ đỏ trên khắp đất nước, tôi thường bắt gặp một hình ảnh quen thuộc. Ở một góc trang trọng của khu di tích luôn có một cuốn sổ bìa đỏ dành cho khách tham quan ghi lại cảm tưởng của mình. Những dòng chữ trong đó rất khác nhau: có người viết lời tri ân, có người ghi lại sự xúc động, có người chỉ lặng lẽ viết hai chữ “biết ơn”… Dù được viết bởi những người ở độ tuổi, vùng miền, nghề nghiệp, chức vụ hay hoàn cảnh khác nhau, tất cả đều gặp nhau ở một điểm chung: lòng thành kính đối với những thế hệ đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Có lẽ phía sau những dòng chữ ấy đều là sự gặp gỡ của một cảm xúc chung: lòng biết ơn đối với những thế hệ cha anh đã dành trọn tuổi xuân, hạnh phúc riêng và cả cuộc đời mình cho Tổ quốc. Nhiều anh hùng liệt sỹ đã nằm lại ở tuổi đôi mươi. Họ không kịp xây dựng cho mình một mái nhà riêng, không kịp sở hữu một mảnh đất cho riêng mình. Dấu chân của họ còn ở lại trên những cung đường Trường Sơn, Thành Điện Hải, bên Bến phà Gianh, trong lòng Hang Tám Cô hay ở Ngã ba Đồng Lộc và biết bao địa danh đã trở thành ký ức thiêng liêng của dân tộc. Chính sự hy sinh của họ đã góp phần gìn giữ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc, để các thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình, được học tập, lao động và theo đuổi những ước mơ của mình.

Những cuốn sổ cảm tưởng ở các địa chỉ đỏ không ghi nhận quyền sở hữu. Chúng lưu giữ những lời tri ân, lòng biết ơn và sự tiếp nối của tình yêu nước từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi dòng cảm tưởng được viết ra có lẽ đều là một cách để mỗi người viết thêm một dòng đẹp về lòng yêu nước trong cuốn sổ đỏ của cuộc đời mình. Còn cuộc đời và sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ có lẽ đã làm nên những cuốn sổ đỏ thiêng liêng nhất dành cho Tổ quốc.

“Sổ đỏ” của lòng nhân ái

Ý nghĩ về những cuốn “sổ đỏ” vô hình ấy đến với tôi từ một tờ giấy chứng nhận hiến máu có bìa màu đỏ được trao sau mỗi lần tham gia hiến máu tình nguyện. Tờ giấy ấy không mang giá trị vật chất. Nó cũng không xác nhận quyền sở hữu bất kỳ tài sản nào. Nhưng mỗi lần cầm trên tay, tôi lại cảm nhận được một giá trị khác – giá trị của sự sẻ chia và trách nhiệm đối với cộng đồng. Người hiến máu không biết những giọt máu của mình rồi sẽ đến với ai. Đó có thể là một em bé đang cần truyền máu, một nạn nhân của tai nạn giao thông hay một bệnh nhân đang giành giật sự sống trong phòng cấp cứu. Chính sự vô danh ấy làm cho hành động hiến máu trở nên đặc biệt, bởi người ta cho đi mà không chờ đợi sự ghi nhận hay báo đáp.

Trong cuộc sống, có rất nhiều việc tốt cũng diễn ra theo cách như vậy. Có những người âm thầm tham gia các hoạt động thiện nguyện. Có những người sẵn sàng chia sẻ một phần thu nhập của mình cho những hoàn cảnh khó khăn. Có những người dành thời gian giúp đỡ người khác mà không mong được biết tên hay được nhắc đến. Điều họ nhận lại có thể không phải là vật chất hay sự ghi nhận cụ thể nào. Nhưng từ những việc làm tưởng như nhỏ bé ấy, rất nhiều điều tốt đẹp được lan tỏa: một bệnh nhân có thêm cơ hội sống, một hoàn cảnh khó khăn được sẻ chia, một gia đình tìm lại được niềm hy vọng…Và hơn hết, niềm tin giữa con người với con người được bồi đắp thêm qua từng nghĩa cử tử tế.

Có lẽ, mỗi nghĩa cử yêu thương được trao đi đều đang viết thêm một dòng đẹp về lòng nhân ái vào cuốn sổ đỏ của cuộc đời mỗi con người.

“Sổ đỏ” của trách nhiệm

Mỗi ngày, xã hội vẫn đang vận hành nhờ những con người âm thầm làm tròn trách nhiệm của mình. Đó có thể là một cán bộ đang trăn trở với những giải pháp phát triển địa phương. Một người lãnh đạo đang cân nhắc những quyết định ảnh hưởng đến cuộc sống của nhiều người. Một doanh nhân đang nỗ lực duy trì hoạt động sản xuất để người lao động có việc làm ổn định. Đó cũng có thể là một người thầy tận tụy với học trò, một bác sĩ hết lòng vì người bệnh hay một người công chức đang lặng lẽ hoàn thành công việc của mình mỗi ngày.

Người ta thường nhìn thấy kết quả cuối cùng: một công trình hoàn thành, một chính sách phát huy hiệu quả, một doanh nghiệp phát triển hay một địa phương ngày càng đổi mới. Nhưng phía sau những thành quả ấy là rất nhiều đêm trăn trở, rất nhiều áp lực và trách nhiệm. Có những quyết định được đưa ra sau nhiều lần cân nhắc. Có những công việc được hoàn thành bằng sự kiên trì và tinh thần dám nhận trách nhiệm trước tập thể và cộng đồng. Thời gian rồi sẽ làm phai nhạt những chức danh, nhưng những giá trị được tạo ra cho cộng đồng sẽ còn ở lại.

Và có lẽ, mỗi lần dám nhận trách nhiệm, mỗi lần đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, con người lại viết thêm một dòng đẹp về tinh thần trách nhiệm vào cuốn “sổ đỏ” của cuộc đời mình.

“Sổ đỏ” của lao động và cống hiến thầm lặng

Có những con người hiện diện trong cuộc sống của chúng ta mỗi ngày nhưng lại dễ bị lãng quên giữa những bộn bề thường nhật. Đó là người công nhân trên dây chuyền sản xuất, người nông dân trên cánh đồng, chị lao công quét rác khi thành phố còn chưa thức giấc hay bác bảo vệ thức trắng đêm để giữ bình yên cho khu dân cư…Họ không xuất hiện nhiều trên các phương tiện truyền thông, đóng góp của họ cũng không phải lúc nào được nhắc đến trong những câu chuyện lớn, nhưng chính họ đang âm thầm góp phần làm nên nhịp sống bình yên của xã hội mỗi ngày. Một thành phố sạch đẹp không tự nhiên mà có. Một vụ mùa bội thu không tự nhiên mà đến. Một dây chuyền sản xuất không thể vận hành nếu thiếu những người công nhân tận tụy. Đằng sau những điều tưởng như bình thường nhất của cuộc sống luôn là mồ hôi, công sức và sự kiên trì của biết bao con người bình dị…

Tôi luôn tin rằng sự cống hiến không nhất thiết phải bắt đầu từ những điều lớn lao. Làm tốt công việc của mình bằng sự tận tâm và trách nhiệm cũng là một cách đóng góp cho cộng đồng. Không phải ai cũng tạo ra những thành tựu được nhiều người biết đến, nhưng ai cũng có thể làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn từ chính gia đình, công việc và vị trí của mình.

Những giọt mồ hôi lặng thầm của người lao động chính là những dòng chữ bền bỉ đang được viết thêm vào cuốn sổ đỏ của cuộc đời họ mỗi ngày.

“Sổ đỏ” của tri thức và sáng tạo

Không ít người dành cả tuổi trẻ của mình cho hành trình khám phá và lan toả tri thức. Đó là những nhà khoa học miệt mài trong phòng nghiên cứu, những kỹ sư đang tìm lời giải cho các bài toán công nghệ, những người thầy đang âm thầm gieo hạt giống tri thức và những người trẻ đang nuôi dưỡng khát vọng sáng tạo…Không phải công trình nghiên cứu nào cũng được biết đến rộng rãi, không phải sáng kiến nào cũng lập tức tạo ra sự thay đổi lớn lao, nhưng chính những đóng góp bền bỉ ấy đang từng ngày làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.

Tri thức có một đặc tính rất đẹp: càng chia sẻ càng gia tăng giá trị. Một bài giảng truyền cảm hứng có thể thay đổi cuộc đời của một học sinh. Một công trình nghiên cứu hữu ích có thể tạo ra lợi ích cho hàng triệu người. Một ý tưởng sáng tạo hôm nay có thể trở thành động lực phát triển của ngày mai. Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tri thức đang trở thành một trong những nguồn lực quan trọng nhất của sự phát triển.

Mỗi công trình nghiên cứu, mỗi bài giảng tâm huyết, mỗi sáng kiến hữu ích hay mỗi ý tưởng sáng tạo được hiện thực hóa đều đang viết thêm một dòng đẹp về tri thức và khát vọng cống hiến vào cuốn “sổ đỏ” của cuộc đời mỗi con người.

“Sổ đỏ” của tương lai

Ở đâu đó trên đất nước này, những người trẻ đang bắt đầu viết những trang đầu tiên trong cuốn sổ đỏ của cuộc đời mình. Đó là những giờ học nghiêm túc, những cuốn sách được đọc, những dự án cộng đồng, những hoạt động tình nguyện, những ý tưởng khởi nghiệp hay những công trình nghiên cứu đầu tiên. Mỗi thế hệ đều có cách riêng để đóng góp cho đất nước, thế hệ trẻ hôm nay cũng vậy. Các em có thể chưa tạo ra những thành tựu lớn. Nhưng từng việc làm tốt hôm nay sẽ trở thành nền móng cho những giá trị lớn lao hơn trong tương lai. Mỗi kiến thức được tích lũy, mỗi kỹ năng được rèn luyện, mỗi trải nghiệm được vun đắp và mỗi lần dám ước mơ, dám hành động đều đang góp phần hình thành nên con người của ngày mai.

Đất nước rồi sẽ được tiếp nối bởi chính những người trẻ của hôm nay. Vì thế, khát vọng học tập, tinh thần sáng tạo và ý chí cống hiến của tuổi trẻ không chỉ mở ra tương lai cho mỗi cá nhân mà còn góp phần tạo dựng tương lai của dân tộc.

Những nét bút đầu tiên được viết nên hôm nay rồi sẽ trở thành những trang đẹp trong cuốn “sổ đỏ” của cuộc đời mỗi người và xa hơn là trong cuốn “sổ đỏ” chung của đất nước mai sau.

Lời kết

Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với nhiều khát vọng lớn lao. Chúng ta nói nhiều đến tăng trưởng, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và khát vọng vươn lên. Nhưng phía sau mọi thành tựu vẫn là con người.

Mỗi ngày, trên khắp mọi miền đất nước, vẫn luôn có những con người đang âm thầm cống hiến theo cách riêng của mình: có người đóng góp bằng tri thức, có người đóng góp bằng sức lao động, có người đóng góp bằng trách nhiệm, lòng nhân ái hay tình yêu Tổ quốc… Có những đóng góp được nhiều người biết đến, cũng có những đóng góp lặng lẽ như những dòng chảy ngầm dưới lòng đất.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Người tốt, việc tốt là một bông hoa đẹp. Cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp”. Mỗi việc làm tốt, mỗi sự cống hiến cho cộng đồng đều đang viết thêm một dòng đẹp vào cuốn “sổ đỏ” của cuộc đời mỗi con người. Và khi hàng triệu con người cùng viết nên những dòng đẹp như thế bằng lòng yêu nước, lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm, lao động và sáng tạo, chúng ta sẽ có một cuốn “sổ đỏ” lớn hơn. Đó là cuốn “sổ đỏ” mang tên Tổ quốc.

Một quốc gia không chỉ được đo bằng những gì đang sở hữu, mà còn bằng những giá trị tốt đẹp mà công dân của mình cùng nhau tạo dựng, gìn giữ và trao truyền qua các thế hệ. Để rồi một ngày nào đó nhìn lại, mỗi người đều có thể tự hào vì trong hành trình sống của mình đã kịp viết nên những dòng đẹp vào cuốn “sổ đỏ” của cuộc đời mình. Và từ những cuốn “sổ đỏ” ấy, cuốn “sổ đỏ” chung mang tên Tổ quốc sẽ tiếp tục được viết nên bằng những điều tốt đẹp mà mỗi thế hệ người Việt Nam vun đắp cho đất nước và gửi gắm cho mai sau.

<Trịnh Quốc Bảo>