Có những cuộc gặp gỡ của lịch sử không được sắp đặt nhưng lại gợi mở những suy ngẫm sâu sắc về hành trình phát triển của một dân tộc. Tháng 10 năm 2026, trên mảnh đất Đà Nẵng giàu truyền thống lịch sử và khát vọng đổi mới, những dấu mốc của quá khứ và hiện tại cùng hội tụ, tạo nên sự kết nối đặc biệt giữa tinh thần giữ nước, khát vọng chấn hưng dân trí và ý chí làm chủ tương lai.

Trong những ngày tháng 10 năm 2026, lá cờ Tổ quốc tung bay trên Thành Điện Hải, di tích Quốc gia đặc biệt giữa lòng Đà Nẵng, nơi ghi dấu cuộc chiến đấu kiên cường của quân và dân ta chống liên quân Pháp – Tây Ban Nha từ năm 1858. Cũng trong tháng 10, cả nước kỷ niệm Ngày Chuyển đổi số Quốc gia. Tháng 10 còn ghi dấu kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (01/10/1876 – 01/10/2026), chí sĩ yêu nước, nhà trí thức lớn đã dành trọn cuộc đời cho độc lập dân tộc và sự tiến bộ của nhân dân. Tiếp đó, ngày 15/10/2026 đánh dấu 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, nhắc nhớ vai trò của các thế hệ thanh niên trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Sự hội tụ của những dấu mốc ấy không chỉ gợi nhắc quá khứ hào hùng mà còn đặt ra câu hỏi mang tính thời đại: Làm thế nào để tinh thần yêu nước, khát vọng khai dân trí và sức trẻ Việt Nam được chuyển hóa thành năng lực sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ và đóng góp thiết thực cho sự phát triển đất nước? Từ những thành lũy bảo vệ non sông đến khát vọng khai mở dân trí và hành trình làm chủ công nghệ hôm nay, lịch sử như một dòng chảy không ngừng, kết nối các thế hệ người Việt Nam bằng tinh thần yêu nước, ý chí tự cường và khát vọng vươn lên.

Năm 1858, khi liên quân Pháp – Tây Ban Nha nổ súng tấn công Đà Nẵng, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, Thành Điện Hải trở thành một trong những vị trí phòng thủ quan trọng của quân và dân ta. Cuộc kháng chiến dưới sự chỉ huy của danh tướng Nguyễn Tri Phương đã góp phần làm thất bại ý đồ đánh nhanh, thắng nhanh của liên quân xâm lược. Thành Điện Hải vì thế không chỉ là một công trình quân sự mà còn là biểu tượng của bản lĩnh và ý chí tự cường dân tộc. Hơn một thế kỷ rưỡi đã trôi qua, đất nước đã hòa bình, thống nhất và hội nhập sâu rộng. Nhưng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc tiếp tục đặt ra những yêu cầu mới. Bên cạnh chủ quyền lãnh thổ, vùng trời và vùng biển, không gian mạng đã trở thành môi trường chiến lược gắn với an ninh, kinh tế và đời sống xã hội. Dữ liệu Quốc gia, hạ tầng số và năng lực tự chủ công nghệ ngày càng giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển đất nước.

Nếu thành lũy của thế kỷ XIX được xây bằng gạch đá, bảo vệ bằng vũ khí và lòng quả cảm thì thành lũy của thế kỷ XXI còn phải được kiến tạo từ tri thức, dữ liệu, công nghệ và năng lực làm chủ của con người Việt Nam.

Nhìn từ Đà Nẵng, một thành phố vừa mang những dấu ấn lịch sử sâu đậm, vừa hướng tới vị thế trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, sự tiếp nối ấy càng có ý nghĩa. Bản lĩnh giữ nước của cha ông hôm qua cần được tiếp nối bằng bản lĩnh đổi mới, sáng tạo và làm chủ công nghệ của các thế hệ hôm nay.

Nếu Thành Điện Hải là biểu tượng của bản lĩnh giữ nước thì cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng gợi mở một chiều sâu khác của lòng yêu nước: khát vọng chấn hưng đất nước bằng tri thức và sự tiến bộ của con người. Sinh năm 1876 trên vùng đất Tiên Phước, Quảng Nam, nay thuộc thành phố Đà Nẵng, cụ Huỳnh Thúc Kháng là một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào Duy Tân. Cùng các chí sĩ yêu nước đương thời, cụ theo đuổi tư tưởng “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”, lấy việc mở mang tri thức, khơi dậy tinh thần tự cường và cải thiện đời sống nhân dân làm nền tảng cho công cuộc canh tân đất nước. Đó không chỉ là một chủ trương tiến bộ của thời đại mà còn thể hiện nhận thức sâu sắc về mối quan hệ giữa dân trí, dân khí, dân sinh và vận mệnh Quốc gia. Muốn đất nước phát triển bền vững phải bắt đầu từ việc nâng cao tri thức, bồi đắp ý chí và phát huy năng lực của chính người dân.

Chủ tịch Hồ Chí Minh và cụ Huỳnh Thúc Kháng (hàng đầu, thứ nhất từ phải sang) trong Chính phủ đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ảnh tư liệu

Hơn một thế kỷ sau, khi nhân loại bước vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), tư tưởng ấy vẫn còn nguyên giá trị thời sự. Nếu đầu thế kỷ XX, khai dân trí là con đường chấn hưng dân tộc thì trong thế kỷ XXI, nâng cao năng lực số, phổ cập tri thức công nghệ và khả năng sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm chính là những yêu cầu thiết yếu để phát triển con người và xã hội. Chấn dân khí hôm nay còn là khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, ý chí tự lực và khát vọng làm chủ công nghệ. Hậu dân sinh chính là hướng những thành tựu khoa học công nghệ vào nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm cơ hội phát triển cho mọi người dân. Trong hành trình ấy, giáo dục giữ vai trò nền tảng. Giáo dục không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn phải hình thành tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, khả năng thích ứng và tinh thần học tập suốt đời. Công nghệ có thể giúp học sinh tiếp cận kho tri thức rộng lớn nhưng không thể thay thế vai trò của người thầy trong việc bồi đắp nhân cách, truyền cảm hứng và nuôi dưỡng trách nhiệm với cộng đồng, đất nước.

Đối với Đà Nẵng, giáo dục càng có ý nghĩa chiến lược trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển. Một thành phố muốn trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và kinh tế số không thể chỉ dựa vào hạ tầng hiện đại hay chính sách thu hút đầu tư. Nền tảng quyết định trong dài hạn phải là chất lượng nguồn nhân lực và năng lực sáng tạo của mỗi công dân. Vì vậy, chuyển đổi số giáo dục cần vượt ra khỏi phạm vi số hóa hồ sơ, học bạ điện tử hay ứng dụng phần mềm quản lý để hướng tới một hệ sinh thái giáo dục số kết nối dữ liệu, đổi mới phương pháp dạy học và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức. Trong không gian phát triển mới của Đà Nẵng, chuyển đổi số còn góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa đô thị và miền núi, giữa những nhóm học sinh có điều kiện học tập khác nhau. Đầu tư cho giáo dục hôm nay chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh của Đà Nẵng và sức mạnh tự cường của đất nước trong tương lai.

Ngày Chuyển đổi số Quốc gia 10/10 không chỉ là dịp nhìn lại những thành tựu ứng dụng công nghệ mà còn đặt ra yêu cầu mang tính chiến lược: làm thế nào để khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển và nâng cao năng lực tự cường của đất nước? Yêu cầu ấy càng mang ý nghĩa thời sự sâu sắc trong bối cảnh Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa diễn ra. Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh:Dữ liệu, công nghệ phải giúp tham mưu chính xác, nhận diện sớm nguy cơ, đồng thời khẳng định:Chuyển đổi số phải giúp công việc thông suốt, không phát sinh thêm thủ tục.Tinh thần chỉ đạo ấy đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương thức lãnh đạo và quản trị, lấy hiệu quả thực thi và chất lượng phục vụ nhân dân làm thước đo. Bởi chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản trị và tạo ra những giá trị phát triển thực chất.

Nhìn từ Đà Nẵng, địa phương sớm thúc đẩy chính quyền điện tử, đô thị thông minh và chuyển đổi số, yêu cầu ấy càng trở nên thiết thực. Với không gian phát triển mới, thành phố đang đứng trước cơ hội hình thành những động lực tăng trưởng từ kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ đo bằng số lượng phần mềm hay nền tảng công nghệ mà phải được thể hiện qua năng suất lao động, chất lượng quản trị, hiệu quả phục vụ nhân dân và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong kỷ nguyên số, dữ liệu là tài sản chiến lược và năng lực quản trị dữ liệu là năng lực cạnh tranh. Tự cường không có nghĩa là khép kín mà là chủ động tiếp nhận tinh hoa công nghệ thế giới, từng bước làm chủ những năng lực cốt lõi và tạo dựng giá trị bằng trí tuệ Việt Nam. Điều đó đòi hỏi sự kết hợp giữa đổi mới thể chế, phát triển khoa học công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Nhân kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, vai trò tiên phong của thế hệ trẻ càng cần được phát huy. Thanh niên không chỉ là lực lượng tiên phong tiếp cận công nghệ mà cần trở thành chủ thể của đổi mới sáng tạo, làm chủ tri thức và công nghệ, chuyển hóa khát vọng cống hiến thành những giá trị thiết thực cho đất nước.

Từ tinh thần khai dân trí của phong trào Duy Tân đến yêu cầu đổi mới phương thức quản trị trong kỷ nguyên số, một giá trị xuyên suốt được khẳng định: sức mạnh tự cường của dân tộc bắt nguồn từ con người, được bồi đắp bằng tri thức và phát huy bằng năng lực đổi mới sáng tạo. Đây chính là nền tảng để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững và làm chủ tương lai.

Hình ảnh lá quốc kỳ tung bay trên Thành Điện Hải trong những ngày tháng 10 lịch sử không chỉ gợi nhắc một thời kỳ đấu tranh kiên cường mà còn biểu trưng cho sự tiếp nối của tinh thần yêu nước và khát vọng tự cường dân tộc. Từ những thành lũy bảo vệ non sông đến công cuộc chấn hưng dân trí và hành trình chuyển đổi số hôm nay, lịch sử đã chứng minh rằng sức mạnh của một dân tộc không chỉ được tạo nên từ ý chí bảo vệ độc lập mà còn từ khả năng học hỏi, sáng tạo và không ngừng vươn lên.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người.” Lời dạy ấy gợi mở tầm nhìn chiến lược về vai trò của giáo dục trong sự nghiệp chấn hưng và phát triển đất nước. Trong kỷ nguyên số, khoa học công nghệ mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có nhưng chính giáo dục, tri thức và năng lực sáng tạo của con người mới quyết định khả năng nắm bắt cơ hội, làm chủ công nghệ và kiến tạo những giá trị bền vững.